Gelöstes Beispiel

Schnittgrößenverläufe am Einfeldträger

Ein 10 m langer Träger auf einem Festlager und einem Loslager, belastet durch eine Streckenlast, eine vertikale, eine horizontale und eine schräge Einzelkraft sowie ein Einzelmoment. Wir berechnen die Auflagerreaktionen, stellen abschnittsweise die Schnittgrößenfunktionen auf und zeichnen den Normalkraft-, Querkraft- und Momentenverlauf.

Die Aufgabe

Bestimme die Auflagerreaktionen, stelle die Schnittgrößenfunktionen auf und zeichne die Schnittgrößenverläufe!

Der Balken und die Belastung

q1 = 400 N/mABF1 = 500 NF2 = 600 NF3 = 800 N60°M1 = 1200 NmQ1 = 1200 NAyAxBy3 m1 m2 m1 m2 m1 m

Schritt 1: die Auflagerreaktionen

Wir zerlegen die schräge Kraft in eine horizontale und eine vertikale Komponente, ersetzen die Streckenlast durch ihre Resultierende und stellen dann die drei Gleichgewichtsbedingungen auf. Die Momentengleichung stellen wir um das Festlager auf, sodass darin nur eine Unbekannte bleibt; die Momentengleichung um das andere Lager dient als Kontrolle.

Zerlegung schräger Kräfte

F3xF3yF3α = 60°

F3 = 800 N, α = 60°
F3x = F3·cos α = 800·cos 60° = 400 N (→)
F3y = F3·sin α = 800·sin 60° = −692,8 N (↓)

Resultierende von Streckenlasten

q1 = 400 N/mQ1 = 1200 N1,5 m3 m

Q1 = 400 · 3 = 1200 N (↓)
Lage: x = 32 = 1,5 m

Auflagerreaktionen

Angenommene positive Richtungen: Kräfte ↑ und →, Momente ↺.

ΣFx = 0:
Ax + F2 + F3x = 0
Ax + 600 + 400 = 0
⇒ Ax = −F2 − F3x = −600 − 400
⇒ Ax = −1000 N (←)

ΣMA = 0:
By·10 − F1·4 − F3y·9 − Q1·1,5 + M1 = 0
By·10 − 500·4 − 692,8·9 − 1200·1,5 + 1200 = 0
⇒ By = F1·4 + F3y·9 + Q1·1,5 − M110 = 500·4 + 692,8·9 + 1200·1,5 − 120010
⇒ By = 883,5 N (↑)

ΣFy = 0:
Ay + By − F1 − F3y − Q1 = 0
Ay + 883,5 − 500 − 692,8 − 1200 = 0
⇒ Ay = −By + F1 + F3y + Q1 = −883,5 + 500 + 692,8 + 1200
⇒ Ay = 1509,3 N (↑)

Kontrolle

ΣMB = 0:
−Ay·10 + F1·6 + F3y·1 + Q1·8,5 + M1 = 0
−1509,3·10 + 500·6 + 692,8·1 + 1200·8,5 + 1200 = 0
⇒ 0 = 0 ✓

Schritt 2: die Schnittgrößenfunktionen

Wir teilen den Träger an den Laststellen in Abschnitte. In jedem Abschnitt schneiden wir den Träger an einer beliebigen Stelle x und stellen aus den Kräften am linken Teil die Normalkraft, die Querkraft und das Biegemoment auf.

Normalkraft – N(x)

Abschnitt 1: 0 m ≤ x ≤ 3 m
N1(x) = −Ax
⇒ N1(x) = 1000

Abschnitt 2: 3 m ≤ x ≤ 4 m
N2(x) = −Ax
⇒ N2(x) = 1000

Abschnitt 3: 4 m ≤ x ≤ 6 m
N3(x) = −Ax
⇒ N3(x) = 1000

Abschnitt 4: 6 m ≤ x ≤ 7 m
N4(x) = −Ax
⇒ N4(x) = 1000

Abschnitt 5: 7 m ≤ x ≤ 9 m
N5(x) = −Ax − F2
N5(x) = 1000 − 600
⇒ N5(x) = 400

Abschnitt 6: 9 m ≤ x ≤ 10 m
N6(x) = −Ax − F2 − F3x
N6(x) = 1000 − 600 − 400
⇒ N6(x) = 0

AbschnittN(x)
1. [0; 3] m1000
2. [3; 4] m1000
3. [4; 6] m1000
4. [6; 7] m1000
5. [7; 9] m400
6. [9; 10] m0
Werte an den Abschnittsgrenzen

x = 0 m:
  Stabende links (Abschnitt 1): N1(0) = 1000 N
x = 3 m:
  links (Abschnitt 1): N1(3−) = 1000 N
  rechts (Abschnitt 2): N2(3+) = 1000 N
x = 4 m:
  links (Abschnitt 2): N2(4−) = 1000 N
  rechts (Abschnitt 3): N3(4+) = 1000 N
x = 6 m:
  links (Abschnitt 3): N3(6−) = 1000 N
  rechts (Abschnitt 4): N4(6+) = 1000 N
x = 7 m:
  links (Abschnitt 4): N4(7−) = 1000 N
  rechts (Abschnitt 5): N5(7+) = 400 N
x = 9 m:
  links (Abschnitt 5): N5(9−) = 400 N
  rechts (Abschnitt 6): N6(9+) = 0 N
x = 10 m:
  Stabende rechts (Abschnitt 6): N6(10) = 0 N

Normalkraft: Funktionen und Werte
AbschnittN(x)x [m]N [N]
1.100001000
3−1000
2.10003+1000
4−1000
3.10004+1000
6−1000
4.10006+1000
7−1000
5.4007+400
9−400
6.09+0
100
Der Balken und das Normalkraftdiagramm
400 N/m123456xAB500 N600 N800 N60°1200 Nm1509,3 N1000 N883,5 N3 m1 m2 m1 m2 m1 mx mNN10001000400400

Querkraft – V(x)

Abschnitt 1: 0 m ≤ x ≤ 3 m
V1(x) = Ay − q1·x
V1(x) = 1509,3 − 400·x
⇒ V1(x) = −400x + 1509,3

Abschnitt 2: 3 m ≤ x ≤ 4 m
V2(x) = Ay − Q1
V2(x) = 1509,3 − 1200
⇒ V2(x) = 309,3

Abschnitt 3: 4 m ≤ x ≤ 6 m
V3(x) = Ay − Q1 − F1
V3(x) = 1509,3 − 1200 − 500
⇒ V3(x) = −190,7

Abschnitt 4: 6 m ≤ x ≤ 7 m
V4(x) = Ay − Q1 − F1
V4(x) = 1509,3 − 1200 − 500
⇒ V4(x) = −190,7

Abschnitt 5: 7 m ≤ x ≤ 9 m
V5(x) = Ay − Q1 − F1
V5(x) = 1509,3 − 1200 − 500
⇒ V5(x) = −190,7

Abschnitt 6: 9 m ≤ x ≤ 10 m
V6(x) = Ay − Q1 − F1 − F3y
V6(x) = 1509,3 − 1200 − 500 − 692,8
⇒ V6(x) = −883,5

AbschnittV(x)
1. [0; 3] m−400x + 1509,3
2. [3; 4] m309,3
3. [4; 6] m−190,7
4. [6; 7] m−190,7
5. [7; 9] m−190,7
6. [9; 10] m−883,5
Werte an den Abschnittsgrenzen

x = 0 m:
  Stabende links (Abschnitt 1): V1(0) = −400·0 + 1509,3 = 1509,3 N
x = 3 m:
  links (Abschnitt 1): V1(3−) = −400·3 + 1509,3 = 309,3 N
  rechts (Abschnitt 2): V2(3+) = 309,3 N
x = 4 m:
  links (Abschnitt 2): V2(4−) = 309,3 N
  rechts (Abschnitt 3): V3(4+) = −190,7 N
x = 6 m:
  links (Abschnitt 3): V3(6−) = −190,7 N
  rechts (Abschnitt 4): V4(6+) = −190,7 N
x = 7 m:
  links (Abschnitt 4): V4(7−) = −190,7 N
  rechts (Abschnitt 5): V5(7+) = −190,7 N
x = 9 m:
  links (Abschnitt 5): V5(9−) = −190,7 N
  rechts (Abschnitt 6): V6(9+) = −883,5 N
x = 10 m:
  Stabende rechts (Abschnitt 6): V6(10) = −883,5 N

Querkraft: Funktionen und Werte
AbschnittV(x)x [m]V [N]
1.−400x + 1509,301509,3
3−309,3
2.309,33+309,3
4−309,3
3.−190,74+−190,7
6−−190,7
4.−190,76+−190,7
7−−190,7
5.−190,77+−190,7
9−−190,7
6.−883,59+−883,5
10−883,5
Der Balken und das Querkraftdiagramm
400 N/m123456xAB500 N600 N800 N60°1200 Nm1509,3 N1000 N883,5 N3 m1 m2 m1 m2 m1 mx mVN1509,3309,3309,3−190,7−190,7−883,5

Biegemoment – Mh(x)

Abschnitt 1: 0 m ≤ x ≤ 3 m
Mh,1(x) = −Ay·x + q1·x²2
Mh,1(x) = −1509,3·x + 400·x²2
⇒ Mh,1(x) = 200x² − 1509,3x

Abschnitt 2: 3 m ≤ x ≤ 4 m
Mh,2(x) = −Ay·x + Q1·(x − 1,5)
Mh,2(x) = −1509,3·x + 1200·(x − 1,5)
⇒ Mh,2(x) = −309,3x − 1800

Abschnitt 3: 4 m ≤ x ≤ 6 m
Mh,3(x) = −Ay·x + Q1·(x − 1,5) + F1·(x − 4)
Mh,3(x) = −1509,3·x + 1200·(x − 1,5) + 500·(x − 4)
⇒ Mh,3(x) = 190,7x − 3800

Abschnitt 4: 6 m ≤ x ≤ 7 m
Mh,4(x) = −Ay·x + Q1·(x − 1,5) + F1·(x − 4) + M1
Mh,4(x) = −1509,3·x + 1200·(x − 1,5) + 500·(x − 4) + 1200
⇒ Mh,4(x) = 190,7x − 2600

Abschnitt 5: 7 m ≤ x ≤ 9 m
Mh,5(x) = −Ay·x + Q1·(x − 1,5) + F1·(x − 4) + M1
Mh,5(x) = −1509,3·x + 1200·(x − 1,5) + 500·(x − 4) + 1200
⇒ Mh,5(x) = 190,7x − 2600

Abschnitt 6: 9 m ≤ x ≤ 10 m
Mh,6(x) = −Ay·x + Q1·(x − 1,5) + F1·(x − 4) + M1 + F3y·(x − 9)
Mh,6(x) = −1509,3·x + 1200·(x − 1,5) + 500·(x − 4) + 1200 + 692,8·(x − 9)
⇒ Mh,6(x) = 883,5x − 8835,4

AbschnittMh(x)
1. [0; 3] m200x² − 1509,3x
2. [3; 4] m−309,3x − 1800
3. [4; 6] m190,7x − 3800
4. [6; 7] m190,7x − 2600
5. [7; 9] m190,7x − 2600
6. [9; 10] m883,5x − 8835,4
Werte an den Abschnittsgrenzen

x = 0 m:
  Stabende links (Abschnitt 1): Mh,1(0) = 200·0² − 1509,3·0 = 0 Nm
x = 3 m:
  links (Abschnitt 1): Mh,1(3−) = 200·3² − 1509,3·3 = −2727,8 Nm
  rechts (Abschnitt 2): Mh,2(3+) = −309,3·3 − 1800 = −2727,8 Nm
x = 4 m:
  links (Abschnitt 2): Mh,2(4−) = −309,3·4 − 1800 = −3037,1 Nm
  rechts (Abschnitt 3): Mh,3(4+) = 190,7·4 − 3800 = −3037,1 Nm
x = 6 m:
  links (Abschnitt 3): Mh,3(6−) = 190,7·6 − 3800 = −2655,7 Nm
  rechts (Abschnitt 4): Mh,4(6+) = 190,7·6 − 2600 = −1455,7 Nm
x = 7 m:
  links (Abschnitt 4): Mh,4(7−) = 190,7·7 − 2600 = −1265 Nm
  rechts (Abschnitt 5): Mh,5(7+) = 190,7·7 − 2600 = −1265 Nm
x = 9 m:
  links (Abschnitt 5): Mh,5(9−) = 190,7·9 − 2600 = −883,5 Nm
  rechts (Abschnitt 6): Mh,6(9+) = 883,5·9 − 8835,4 = −883,5 Nm
x = 10 m:
  Stabende rechts (Abschnitt 6): Mh,6(10) = 883,5·10 − 8835,4 = 0 Nm

Biegemoment: Funktionen und Werte
AbschnittMh(x)x [m]Mh [Nm]
1.200x² − 1509,3x00
3−−2727,8
2.−309,3x − 18003+−2727,8
4−−3037,1
3.190,7x − 38004+−3037,1
6−−2655,7
4.190,7x − 26006+−1455,7
7−−1265
5.190,7x − 26007+−1265
9−−883,5
6.883,5x − 8835,49+−883,5
100
Der Balken und das Biegemomentendiagramm
400 N/m123456xAB500 N600 N800 N60°1200 Nm1509,3 N1000 N883,5 N3 m1 m2 m1 m2 m1 mx mMhNm−2727,8−3037,1−2655,7−1455,7−883,5

Das größte Moment

|Mh|max = 3037,1 Nm an der Stelle x = 4 m (an einer Abschnittsgrenze).

Schritt 3: die Schnittgrößenverläufe

Wir zeichnen die Funktionen unter den Träger. Der Momentenverlauf hat dort einen Extremwert, wo die Querkraft ihr Vorzeichen wechselt, und an der Stelle des Einzelmoments springt er.

Der Balken und die Schnittgrößendiagramme

400 N/m123456xAB500 N600 N800 N60°1200 Nm1509,3 N1000 N883,5 N3 m1 m2 m1 m2 m1 mx mNN10001000400400x mVN1509,3309,3309,3−190,7−190,7−883,5x mMhNm−2727,8−3037,1−2655,7−1455,7−883,5

Weitere Beispiele